Zawód radcy prawnego może wykonywać osoba, która po ukończeniu studiów prawniczych, ukończyła aplikację radcowską, a następnie zdała egzamin radcowski i została wpisana na listę radców prawnych. Dodatkowym wymogiem jest:

  • Pełna zdolność do czynności prawnych
  • Korzystanie z pełni praw publicznych
  • Bycie osobą nieskazitelnego charakteru, która swoim dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu

Studia prawnicze trwają 6 lat podczas to których studenci zdobywają wiedzę z zakresu różnych dziedzin prawa:

  • Prawo karne
  • Prawo cywilne
  • Prawo administracyjne
  • Prawo rzymskie
  • Prawoznawstwa
  • Historii prawa
  • Postępowania administracyjnego
  • Postępowania cywilnego

Po ukończeniu studiów kandydaci muszą odbyć aplikację radcowską, która trwa 3 lata. Aby dostać się na aplikację należy przystąpić do egzaminu konkursowego.

Egzamin ma formę testu, składającego się ze 150 pytań jednokrotnego wyboru. Osoby, które uzyskają minimum 100 punktów zdają egzamin z pozytywnym wynikiem. Przez okres dwóch lat od chwili ogłoszenia wyników egzaminu kandydat może wystąpić z wnioskiem o przyjęcie na aplikację radcowską.

Podczas trwania aplikacji przyszli radcowie poznają od strony teoretycznej i praktycznej zasady wykonywania zawodu radcy prawnego. Kształcenie odbywa się w kancelarii radcy prawnego, w spółce radców prawnych lub w spółce radców prawnych i adwokatów albo w jednostkach organizacyjnych. Prze minimum rok aplikacja odbywa się również w sądzie oraz kancelarii notarialnej i prokuraturze. Roczny koszt aplikacji na rok 2010 będzie wynosił 4609,50 zł czyli 3,5 krotność pensji minimalnej.

Aplikant podczas trwania aplikacji musi znaleźć swojego patrona, którym może być radca pracujący co najmniej 4 lata w zawodzie. Każdy rok nauki kończy się zdaniem kolokwium natomiast zakończeniem całej aplikacji jest przystąpienie do egzaminu radcowskiego.

Do egzaminu radcowskiego bez konieczności odbywania aplikacji mogą przystąpić:

  • doktorzy nauk prawnych
  • osoby, które przez okres co najmniej 5 lat w okresie nie dłuższym niż 8 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu zatrudnione były na stanowisku referendarza sądowego, starszego referendarza sądowego, asystenta sędziego lub asystenta prokuratora
  • osoby, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych przez okres co najmniej 5 lat w okresie nie dłuższym niż 10 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego lub adwokata w kancelarii radcy prawnego lub kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej
  • osoby, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych przez okres co najmniej 5 lat w okresie nie dłuższym niż 10 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu były zatrudnione w urzędach organów władzy publicznej i wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz tych urzędów
  • osoby, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski lub notarialny
  • osoby, które zajmują stanowisko radcy lub starszego radcy Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa

Egzamin radcowski składa się z 5 części pisemnych.

I część to test składający się ze 100 pytań jednokrotnego wyboru

II-V część to rozwiązywanie zadań z zakresu różnych dziedzin prawa

Aplikant gdy uzyska negatywną ocenę z egzaminu może jednokrotnie przystąpić do egzaminu poprawkowego.

Po zdaniu egzaminu z pozytywnym wynikiem aplikant może wystąpić z wnioskiem do Biura Okręgowej Izby Radców Prawnych o wpisanie na listę radców prawnych, co umożliwi mu wykonywanie zawodu.

O wpis na listę radców prawnych bez konieczności odbywania aplikacji i zdawania egzaminu uprawnieni są:

  • profesorowie i doktorzy habilitowanych nauk prawnych
  • osoby, które co najmniej trzy lata zajmowały stanowisko radcy lub starszego radcy Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa
  • osoby, które zajmowały stanowisko sędziego, prokuratora lub wykonywały zawód adwokata albo notariusza
  • osoby, które zdały egzamin sędziowski lub prokuratorski po dniu 1 stycznia 1991 r. oraz w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę radców prawnych, łącznie przez okres co najmniej 3 lat:
    – zajmowały stanowisko asesora sądowego, asesora prokuratorskiego, referendarza sądowego, starszego referendarza sądowego, aplikanta sądowego, aplikanta prokuratorskiego, aplikanta sądowo-prokuratorskiego, asystenta sędziego, asystenta prokuratora lub
    – wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim lub kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej
  • osoby, które posiadają stopień naukowy doktora nauk prawnych oraz w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę radców prawnych, łącznie przez okres co najmniej 3 lat:
    – zajmowały stanowisko referendarza sądowego, starszego referendarza sądowego, aplikanta sądowego, aplikanta prokuratorskiego, aplikanta sądowo-prokuratorskiego, asystenta sędziego, asystenta prokuratora lub
    – wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim lub kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej

Osoby, które nie mogą zostać wpisane na listę radców prawnych to:

  • osoby wykonujące w danym momencie zawód sędziego, prokuratora, notariusza, komornika, asesora sądowego, asesora prokuratorskiego lub asesora notarialnego
  • osoby odbywające aplikację sądową, prokuratorską lub notarialną